و چون به كرمانشاه [ 1 ] رسيد ، مأمون را با ده هزار سوار ، پيش بفرستاد بمرو ، و از پس او به يك ماه برفت ، و چون بطوس رسيد ، آنجا فرمان يافت . و پيش از وفات به حج رفته بود و همه حاجيان را ( كه ) از همه جهان آمده بودند ، بيعت پسران خويش محمد و مأمون و مؤتمن [ 2 ] بستده بود ، و هر سه را وليعهد كرده بود . ولايت‌ها قسمت كرده بود : عراق و يمن و حجاز و بعضى از شام مر محمد الامين را . و خراسان ( 69 ) و ما وراء النهر و هند و سند [ 3 ] و نيمروز و كابل و زابلستان مر عبد الله مأمون را . و بعضى از شام و مغرب و آذربايجان و ديار روم و زنج و حبش مر مؤتمن را . و برين جمله محضرها نبشته بود ، و حاجبان را گواه كرده بود ، و يكى محضر بكعبه بنهاد ، و هر پسرى را يكى ازين نسخت بداد . الامين او ابو عبد الله محمد بن هرون الرشيد بود ، و چون رشيد بطوس فرمان يافت ، فضل بن الربيع [ 4 ] و صالح را گفت . اين مال كه بخراسان آوردم مر مأمون راست به دو رسانيد . كه من از بهر او فراوان مال بگذاشتم و ايشان بر وصيت او كار نكردند و خيانت كردند ، و سپاه بكشيدند و خزينها برداشتند و ببغداد شدند ، و آن سپاه و خزائن پيش محمد امين بردند و از همه لشكر بيعت ستده بودند ، و امين [ 5 ] ايشان را بر كرده و لشكر را بر كرده ، و لشكر را درم [ 6 ] بيعتى داد ، و مأمون از مال و خزينهء پدر محروم ماند ، و سوى

--> [ ( 1 - ) ] كرمانشاه : شهرى در ناحيت جبال غربى ايران ( حدود 83 ) . [ ( 2 - ) ] هر دو : و بستده ؟ [ ( 3 - ) ] هر دو : و هند و سند و هند . [ ( 4 - ) ] هو ابو العباس فضل بن ربيع بن يونس وزير اديب و مدبر ، كه پدرش هم وزير منصور بود از احفاد ابى فروه كيسان مولى عثمان بن عفان متولد 138 ه . و متوفى در طوس 208 ه . ( الاعلام 5 ر 353 ) . [ ( 5 - ) ] هر دو : ائين ؟ [ ( 6 - ) ] هر دو : دم ؟ ولى شرح درم بيعتى قبلا گذشت .